بررسی تطبيقی حجاب در اقوام مختلف با تاكيد بر اقوام ايرانی و اسلامی

در قالب مقاله‌ای به قلم موسی طيبی‌نياء، استاد دانشگاه همدان موضوع «بررسی تطبيقی حجاب در اقوام مختلف با تأكيد بر اقوام ايرانی واسلامی» مورد بررسی قرار گرفت.

به شفقنا، مقاله «بررسی تطبيقی حجاب در اقوام مختلف با تأكيد بر اقوام ايرانی و اسلامی» به قلم موسی طيبی‌نياء، استاد دانشگاه همدان نگاشته و به دبيرخانه جشنواره كشوری «حجاب، زينت آفرينش» که به میزبانی بابل در ایران برگزار شد، ارسال ‌و جزو پنج آثار برگزيده جشنواره انتخاب شد.

بر اساس گزارش ایکنا، در اين مقاله آمده است: حجاب واژه عربی بوده كه از نظر لغوی مصدر حجب و يحجب است و در كتاب‌های لغت به‌معنای پوشانيدن، در پرده نگه‌داشتنن، ستر، پوشش، حدفاصل و حاجز آمده است.

نگارنده می‌افزايد: واژه حجاب و مصدرات آن هفت بار در قرآن كريم آمده و تمام موارد آن به‌معنای پرده و مانع است و در روايات متعددی حجاب و مشتقات آن به‌كار رفته است و حضرت علی(ع) فرمودند: «علت اينكه موغظه در شما اثر نمی‌كند آن است كه ‌مانع و پرده‌ای از جنس غرور ميان شما و موعظه فاصله انداخته است.

در ادامه مقاله ضمن اشاره به رويكرد تمدن يونان و روم آمده است: دايرةالمعارف لاروس درباره پوشش زنان يونان می‌گويد: «زنان يونانی در دوره‌های گذشته صورت و اندامشان را تا روی پا می‌پوشاندند.» سخن درباره حجاب در لابلای كلمات قديمی‌ترين مؤلفان يونانی نيز به چشم می‌خورد حتی بنيلوت همسر پادشاه هموليس فرمانروای ايتاك با حجاب بود و زنان شهر ثيب دارای حجاب خاص بودند بدين صورت كه حتی صورتشان را نيز با پارچه می‌پوشاندند.

اين مقاله با اشاره به اينكه زنان رومانی از حجاب شديدتری برخوردار بودند به‌طوری‌كه وقتی از خانه خارج می‌شدند با چادری بلند تمام بدن را تا روی پا می‌پوشاندند، تصريح كرد: در مورد پوشش زنان ايران باستان مطالب زيادی وجود دارد در تفسير اثنی اعشری آمده است: «تاريخ نشان می‌دهد كه حجاب در فرس قديم وجود داشته است نصوصی كه بيانگر حجاب زنان ايران باستان است نشان می‌دهد كه زنان در دوره‌های مختلفی چون مادها، پارسی‌ها(هخامنشيان)، اشكانيان و ساسانيان دارای حجاب بودند .

نگارنده در بخشی از مقاله به حجاب در آيين برهمايی و كنفوسيوس پرداخته و ادامه داد: در آيين برهمايی زن شخصيت مستقلی ندارد بلكه دارای وجود تبعی و جزو مايملك پدر يا شوهر می‌باشد، پدران و شوهران حق هرگونه دخالت و تصرف را در فكر و اراده زن داشته‌اند و او حق نداشت از خانه خويش بی‌اجازه بيرون رود.

در آيين كنفوسيوس، زن انعكاسی از مرد است كه برای خدمت و جذب عطوفت شوهر آفريده شده است، بر اساس اين آيين، گام‌های زن فسادآفرين و وجود وی مركز فتنه است، دارای ارزش و شخصيت قابل اعتنايی نيست، اختيار او مطلقاً با مرد است، همواره بايد اطراف همسر باشد، نسبت به مرد خضوع كند، بهترين زن كسی است كه نسبت به مرد خاضع‌تر است، موجودی بی‌اراده و بی‌خرد و فاقد ارزش به‌شمار می‌رود و اگر قوانينی به نام حجاب در آنها وجود دارد به‌سبب عواملی چون منافع مادی و شهوانی و يا تعصبات خشك بوده كه ناشی از افكار جاهلی آنهاست نه برخاسته از نيروی خداداد و فطری.

در بخش ديگری از اين مقاله نگارنده با اشاره به چگونگی حجاب در آيين زرتشت، افزود: در دين زرتشت، زنان از لباس‌های بلند و روسری استفاده می‌كردند، حتی زنان اشراف علاوه بر لباس‌های معمول در خارج از منزل از روبند نيز برای پوشاندن صورت استفاده می‌كردند.

زرتشت با پند و اندرزهای خود حجاب را تحكيم بخشيد و حتی بعد از او در زمان داريوش، حجاب با الزام بيشتری ‌بين زنان معمول بود و زنان بايد به‌گونه‌ای پوشش داشته باشند كه هيچ يك از موهای سرشان از سرپوش بيرون نباشد و «آشو زرتشت» با توصيه و اندرزهای خود كوشيده است تا پايه‌های حجاب را كه زنان ايرانی به‌عنوان يك فرهنگ ملی در ظاهر عرف خود رعايت می‌كنند در عمق روح آنان مستحكم نمايد و از اين راه ضمانت اجرای قانون حجاب را در آينده تأمين نمايد و بدين‌سان جامعه را در مقابل امكان انحراف‌های اخلاقی پنهان، بيمه كند.

استاد دانشگاه همدان ادامه داد: دين زرتشت به اصل انديشه نيك، گفتار نيك و كردار نيك استوار گشته است و موبدان در تفسير انديشه‌ و كردار نيك می‌گويند: «يك زرتشتی مؤمن بايد از نگاه ناپاك به زنان ديگر دوری جويد» و در اندرز آذرباد ما را سپند، موبد موبدان آمده است: «مرد بدچشم را به معاونت خود قبول مكن».

در بخش حجاب و زن در آيين يهود آمده است:‌ در دين يهود، زن از مزايای حقوقی برخوردار بود، حق تصرف در اموال و دارايی‌های خود را داشته‌ و ولايت و سلطه پدر و شوهر به‌گونه‌ای نبوده است كه زن به‌صورت كلی بی‌اختيار و تابع باشد بلكه تا حدود زيادی رعايت حال او شده است، حجاب و عفاف مورد توجه بوده و بر پوشاندن اندام از نامحرمان سفارش شده است.

در كتاب يهوديان موارد متعددی يافت می‌شود كه به‌طور صريح و يا ضمنی، حجاب زن و مسائل مربوط مورد تأكيد قرار گرفته است، در تورات از چادر و روبند و برقعی كه زنان با آن سر و صورت و اندام خويش را می‌پوشاندند به‌طور صريح نام برده شده است و مورخان نه تنها از مرسوم بودن حجاب بين زنان يهودی سخن گفته‌اند بلكه به افراط و سخت‌گيری حجاب اشاره كردند.

طيبی‌نياء در اين مقاله به موضوع سخت‌گيری شديد در شريعت مسيحيت نسبت به زنان، اشاره و تصريح كرد: مسيحيت نه تنها احكام شريعت يهود در مورد حجاب را تغيير نداد بلكه قوانين شديد آن را استحكام بخشيد و در برخی موارد پا را فراتر نهاده و با سخت‌گيری بيشتر وجوب حجاب را مطرح ساخت زيرا در شريعت يهود تشكيل خانواده امری مقدس محسوب می‌شود اما از ديدگاه مسيحيت كه تجرد مقدس شمرده می‌شود جای هيچ‌گونه شبه‌ای باقی نمی‌ماند كه برای از بين رفتن تحرك و تهيج، اين مكتب زنان را به رعايت پوشش و دوری از آرايش به‌صورت شديدتری فرا خوانده است.

با عنايت به اينكه اديان الهی از نظر تناسب با فطرت و احكام كلی، جهت و سيره واحدی دارند در مسيحيت نيز همانند دين زرتشت و يهود، حجاب زنان امری واجب به‌شمار آمده است و در كتاب مسيحيت به‌طور صريح آياتی درباره لزوم عفت و خانه‌نشينی، آراستگی زن به‌وسيله حيا، پرهيز از آرايش و پوشاندن موی سر بويژه در مراسم عبادی، داشتن وقار و دروی از نگاه نامحرم آمده است.

در پايان نگارنده ضمن تأكيد بر چادر به‌عنوان پوشش برتر زن، افزود: چادر به‌عنوان پوشش منتخب زنان مسلمان ايرانی، نزديكترين فرم به حجاب قرآنی و شبيه‌ترين آنها به حجاب زنان اهل بيت(ع) است و برخی از ويژگی‌های آن ميزان پوشانندگی بالا، ثبات شكل، ثبات رنگ، رنگ انحصاری است و از جمله ادله‌های برتر بودن چادر، تطابق با حجاب حداكثری قرآن كريم در ميزان پوشيدگی، هماهنگی با سيره اهل بيت(ع) در ابعاد مختلف، همخوانی با فطرت زنانه در حيطه حجاب و عفاف، هماهنگی با حضور كارآمد و مؤثر اجتماعی زنان در روش و منش اسلامی و شيعی، همخوانی افزون‌تر با دستورات فقهی و احكام شرعی در ساير ابعاد و هماهنگی با پيشينه تمدن ملل است.